โครงการพัฒนางานส่งเสริมทันตสุขภาพใน รพ.สต.ปี 2556 PDF Print E-mail
Written by ศุภชัย สีลาดเลา   
Sunday, 22 March 2015 19:15

หลักการและเหตุผล

จากการประเมินงานส่งเสริมทันตสุขภาพในรพ.สต.เมื่อปี 2555 ของอำเภอจังหาร 7 หมวดกิจกรรม ได้แก่ หมวดที่ 1 การส่งเสริมทันตสุขภาพในช่องปากหญิงมีครรภ์   หมวดที่ 2 การส่งเสริมสุขภาพช่องปากและป้องกันโรคในคลินิกเด็กดี  หมวดที่ 3 การส่งเสริมสุขภาพช่องปากและป้องกันโรคในผู้สูงอายุ  หมวดที่ 4 การส่งเสริมสุขภาพช่องปากและป้องกันโรคในศูนย์พัฒนาเด็กเล็กและโรงเรียนอนุบาล  หมวดที่ 5 การส่งเสริมสุขภาพช่องปากและป้องกันโรคในโรงเรียนประถมศึกษา  หมวดที่ 6 การสนับสนุนให้ชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมในสุขภาพช่องปาก  หมวดที่ 7 การจัดบริการทันตกรรม  โดย รพ.สต.ที่มีการดำเนินกิจกรรมครบทั้ง 7 หมวดกิจรรมและอยู่ในระดับดีมาก 4 แห่ง ได้แก่ เปลือยตาลหนองบัวรอง  ม่วงน้ำ และแซงแหลม อยู่ในระดับดี  6 แห่ง   ได้แก่  พยอม  อนามัย  ท่าลาด ยางใหญ่ บาก กอกแก้วโดยกิจกรรมที่มีการดำเนินการน้อยได้แก่ หมวดที่ 2, 3 และหมวดที่ 6 ซึ่งจะเชื่อมโยงถึงปัญหากลุ่มเด็กอายุ 3 ปีปราศจากฟันผุที่ค่อนข้างน้อยเพียงร้อยละ 30   โดยควรเน้นหนักในการส่งเสริมป้องกันทันตสุขภาพในงานคลินิกเด็กดี  ซึ่งบางรพ.สต.มีการดำเนินได้บางส่วนแต่เป็นการดำเนินการที่ยังไม่ครอบคลุมและทั่วถึง แนวทางการแก้ไขปัญหาจึงต้องเน้นการจัดบริการส่งเสริมป้องกันอย่างเป็นระบบ ทั้งในสถานบริการทุกระดับและการให้บริการเชิงรุกในชุมชน การสร้างแรงจูงใจในการทำงานให้เจ้าหน้าที่ รพ.สต.จะส่งผลให้การดำเนินการในกลุ่มเป้าหมายได้ครอบคลุมมากยิ่งขึ้น

วัตถุประสงค์

เพื่อกระตุ้นให้เกิดบริการงานส่งเสริมทันตสุขภาพใน รพ.สต. 7 หมวดกิจกรรมอย่างต่อเนื่อง

ตัวชี้วัด

รพ.สต.มีการดำเนินการด้านส่งเสริมทันตสุขภาพในรพ.สต. 7 หมวดกิจกรรม

- ระดับดี ร้อยละ 70-79.99% ขึ้นไป 3 แห่ง

- ระดับดีมาก ร้อยละ 80% ขึ้นไป 8 แห่ง

เป้าหมาย

โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลทุกแห่งและโรงพยาบาลดำเนินการส่งเสริมทันตสุขภาพในระดับดีขึ้นไป

กลุ่มเป้าหมาย

โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล 10 แห่ง โรงพยาบาลจังหาร

ขั้นตอนและกระบวนการดำเนินงาน

1.เขียนโครงการ เสนอขออนุมัติตามลำดับ

2.ประชุมชี้แจงทีมงานทันตบุคลากรในคณะกรรมการกองทุนทันตกรรม

3.มีการให้บริการงานส่งเสริมทันตสุขภาพในรพ.สต.

งบประมาณ

จากเงินบำรุงโรงพยาบาลจังหาร (กองทุนทันตกรรมอำเภอจังหาร)  จำนวน 34,1500  บาท

1.ค่าวัสดุใช้สอย   1,000 บาท

2.รพ.สต.ที่มีผลงานได้ตามเป้าหมาย 80-100 คะแนนได้รับเงินสนับสนุนแห่งละ 3,000 บาทx 10 แห่ง  เป็นเงิน 30,000 บาท

3.ค่าตอบแทนการประเมินและนิเทศงาน  เป็นเงิน 1,350 บาท

ทันตแพทย์  3 วันx 120 บาท x 2.5 ชม.  เป็นเงิน    900 บาท

ทันตาภิบาล  3 วันx 60 บาท x 2.5 ชม.    เป็นเงิน    450 บาท

จพ.สาธารณสุข   3 วันx 60 บาท x 2.5 ชม. เป็นเงิน    450 บาท

หมายเหตุ งบประมาณทุกรายการสามารถถัวเฉลี่ยจ่ายได้

ระยะเวลาดำเนินการ

เดือนสิงหาคม   -  กันยายน  2556

ผลการดำเนินงาน

จากการประเมินผลงานกิจกรรมตามเกณฑ์พบว่า

ตัวชี้วัด

ปี 2555

ปี 2556

รพ.สต.มีการดำเนินการด้านส่งเสริมทันตสุขภาพในรพ.สต. 7 หมวดกิจกรรม

- ระดับดี ร้อยละ 70-79.99% ขึ้นไป 3 แห่ง

 

- ระดับดีมาก ร้อยละ 80% ขึ้นไป 8 แห่ง

 

รพ.สต.มีการดำเนินการด้านส่งเสริมทันตสุขภาพในรพ.สต. 7 หมวดกิจกรรม

-ระดับดี 6 แห่ง ได้แก่  รพ.สต.พยอม, อนามัย, ท่าลาด, ยางใหญ่ บาก, กอกแก้ว

-ระดับดีมาก 4 แห่ง ได้แก่รพ.สต. เปลือยตาล, หนองบัวรอง, ม่วงน้ำ แซงแหลม

รพ.สต.มีการดำเนินการด้านส่งเสริมทันตสุขภาพในรพ.สต. 7 หมวดกิจกรรม

-ระดับดี  4 แห่ง ได้แก่รพ.สต.บาก, ยางใหญ่, พยอม, ม่วงลาด ตามลำดับ

-ระดับดีมาก 7 แห่ง ได้แก่ รพ.จังหาร รพ.สต.เปลือยตาล, หนองบัวรอง, แซงแหลม, อนามัย, ปาฝา, กอกแก้ว ตามลำดับ

 CUP จังหารให้ความสำคัญในการส่งเสริมแก้ไขปัญหาสุขภาพในโรงเรียนประถมศึกษา จึงได้จัดทำโครงการเครือข่ายโรงเรียนเด็กไทยฟันดี อำเภอจังหาร จังหวัดร้อยเอ็ด

ชื่อผลงานเด่น : เครือข่ายโรงเรียนเด็กไทยฟันดี อำเภอจังหาร จังหวัดร้อยเอ็ด

หลักการและเหตุผล

สืบเนื่องจากการดำเนินงานโครงการเด็กไทยทำได้ ของกรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข ที่มุ่งเน้นการพัฒนาศักยภาพของนักเรียน ให้มีทักษะในการทำกิจกรรม เพื่อการส่งเสริมแก้ไขปัญหาสุขภาพในโรงเรียน ให้นักเรียนสามารถดำเนินการได้ด้วยตนเองอย่างต่อเนื่อง

ในปี พ.ศ. 2552 กรมอนามัย และศูนย์อนามัยที่ 6 ขอนแก่น ได้กำหนดนโยบายให้ดำเนินงานโครงการเครือข่ายโรงเรียนเด็กไทยฟันดี โดยมีวัตถุประสงค์ เพื่อสนับสนุนให้โรงเรียนร่วมกันพัฒนางานส่งเสริมสุขภาพช่องปากในรูปแบบเครือข่าย และมีเป้าหมายร่วมกัน คือ ให้นักเรียนมีสุขภาพช่องปากที่ดี ซึ่งเป้าหมายจะสำเร็จได้ นักเรียนต้องมีความรู้ในการดูแลสุขภาพช่องปาก, เห็นความสำคัญของการดูแลสุขภาพช่องปากของตนเอง และมีพฤติกรรมที่ถูกต้อง เหมาะสมในการดูแลสุขภาพช่องปากของตนเอง

ในระยะเริ่มต้น อำเภอจังหารสามารถสร้างเครือข่ายฯ โดยคัดเลือกจากโรงเรียนที่ผ่านการประกวดโรงเรียนส่งเสริมทันตสุขภาพดีเด่น และคู่หูโรงเรียนส่งเสริมทันตสุขภาพ ตั้งแต่ปี พ.ศ.2548-2550 จำนวน 4 โรงเรียน และโรงเรียนที่สนใจเข้าร่วมกิจกรรมมาร่วมเป็นเครือข่าย ปี 2553 มี 1 เครือข่าย 8 โรงเรียน ปี 2554 เพิ่มเป็น 2 เครือข่าย 16 โรงเรียน ปี 2555-2556 เพิ่มอีก 3 โรงเรียน รวม 19 โรงเรียน

วัตถุประสงค์

1.เพื่อให้นักเรียนชั้นประถมศึกษามีความรู้ในการดูแลสุขภาพช่องปากและฟัน ของตนเอง

2.เพื่อให้นักเรียนชั้นประถมศึกษาแปรงฟันอย่างเป็นระบบ 25 จุดหลังอาหารกลางวันด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ได้ถูกต้อง

3.เพื่อสร้างภาคีเครือข่ายการดำเนินงานด้านทันตสุขภาพ

4.เพื่อลดปัญหาฟันถาวรผุในนักเรียนชั้นประถมศึกษา

เป้าหมาย

1.เครือข่ายที่ 1 จำนวน 10 โรงเรียน ได้แก่ โรงเรียนบ้านแคน บ้านเหล่างิ้ว (เหล่างิ้ววิทยานุกูล) เมืองจังหาร ผักแว่นอนามัย ดงเครือวัลย์ แจ้งโคกล่ามแจ้งข่า บ้านม่วงท่าลาด วัดบ้านแพง โนนเชียงบังหาดหนองแค  คางฮุงบากไข่นุ่นโนนศึกษา

2.เครือข่ายที่ 2 จำนวน 9 โรงเรียน ได้แก่ โรงเรียนบ้านคุยค้อ บ้านเลิงคา แซงแหลมดินแดงโนนสวรรค์  บ้านปาฝา บ้านม่วงน้ำ ดินดำบัวรองวิทยา (รวมขมิ้นจานทุ่ง) บ้านเปลือยตาล บ้านดงสิงห์ บ้านป่านหนองอ้อ

วิธีการดำเนินงาน

ขั้นเตรียมการ

  1. ติดต่อประสานงานกับโรงเรียนในเครือข่ายโรงเรียนเด็กไทยฟันดี และโรงเรียนที่สนใจเข้าร่วมโครงการฯ
  2. ประชุมชี้แจงงาน กำหนดนโยบาย วางแผนการดำเนินงาน ร่วมกับผู้บริหารโรงเรียน และครูผู้รับผิดชอบ
    1. เตรียมสถานที่ และวัสดุอุปกรณ์ที่ใช้ในการดำเนินกิจกรรม

ขั้นดำเนินการ ตามกิจกรรมหลัก ดังนี้

  1. พัฒนาศักยภาพผู้นำนักเรียนเครือข่ายโรงเรียนเด็กไทยฟันดี

-       โรงพยาบาลจังหาร จัดเตรียมสื่อการให้ทันตสุขศึกษา และอบรมผู้นำนักเรียนด้านทันตสุขภาพ เรื่องโรคในช่องปาก อาหารที่มีประโยชน์ และโทษต่อฟัน และการแปรงฟันแบบเป็นระบบ 25 จุด

-       มีการทดสอบความรู้ก่อนการอบรม และหลังการอบรม

  1. จัดกิจกรรมการแปรงฟันหลังอาหารกลางวันด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์อย่างเป็นระบบ 25 จุด

-         โรงพยาบาลจังหาร ให้ความรู้การดูแลสุขภาพช่องปาก (แปรงฟัน) และรณรงค์ด้านการแปรงฟันแบบเป็นระบบ 25 จุด แก่นักเรียนประถมศึกษาทุกคน

-         ผู้นำนักเรียน 2-3 คน รับผิดชอบ 1 ชั้นเรียน มีหน้าที่ควบคุม กำกับ น้องนักเรียนระหว่างการแปรงฟัน บันทึกการแปรงฟัน และบันทึกความสะอาดหลังการแปรงฟัน

-         ประธานผู้นำนักเรียน นำน้องทำกิจกรรมหลังแปรงฟันเสร็จ โดยมีกิจกรรมดังนี้ สรุปผลการแปรงฟันหลังอาหารกลางวันเป็นระดับชั้น, ให้ความรู้ในรูปแบบเรื่องเล่า หรือบทความด้านสุขภาพ, ถาม ตอบปัญหาด้านทันตสุขภาพ, เล่นเกมส์ส่งเสริมทันตสุขภาพ เป็นต้น

-         โรงพยาบาลจังหาร นิเทศติดตามการดำเนินกิจกรรมแปรงฟันหลังอาหารกลางวันด้วย  ยาสีฟันผสมฟลูออไรด์อย่างเป็นระบบ 25 จุด

3. เครือข่ายมีการจัดทำหลักสูตรเกี่ยวกับทันตสุขภาพ โดยบูรณาการกับทุกกลุ่มสาระการศึกษาตามช่วงชั้น   โรงเรียนจัดเตรียมสื่อการเรียนการสอนด้านทันตุสขภาพ ให้สอดคล้องกับทุกกลุ่มสาระการศึกษาตามช่วงชั้น

4. กิจกรรมเสริมสร้างทันตสุขภาพ

-       โรงพยาบาลจังหาร และโรงเรียนจัดเตรียมวัสดุอุปกรณ์ ให้สอดคล้องกับกิจกรรมเสริมสร้างทันตสุขภาพ ทั้ง 5 กิจกรรม ได้แก่ โรงเรียนปลอดน้ำอัดลม, ธนาคารผลไม้, การใช้สมุนไพร/นวัตกรรม, ตอบปัญหาทันตสุขภาพ, ขับร้องสรภัญญะ/เพลงทันตสุขภาพ

5. ติดตามการดำเนินกิจกรรมส่งเสริมทันตสุขภาพ

-         โรงพยาบาลจังหาร ติดตามการดำเนินกิจกรรมส่งเสริมทันตสุขภาพ ในโรงเรียนเครือข่ายทั้ง 3 โรงเรียน

ผลการดำเนินงาน

1.ผู้นำนักเรียน 5 โรงเรียนจำนวน 105 คน ผ่านเกณฑ์การประเมินหลังให้ความรู้(ผ่านเกณฑ์ร้อยละ70) จำนวน 89 คน คิดเป็นร้อยละ 84.76

2.นักเรียนชั้นประถมศึกษาแปรงฟันอย่างเป็นระบบ 25 จุดหลังอาหารกลางวันด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ได้ถูกต้องร้อยละ 100

3.โรงเรียนในเขตอำเภอจังหารมีการดำเนินงานด้านทันตสุขภาพในรูปของเครือข่ายเพิ่มขึ้นจาก 1 เครือข่าย 8 โรงเรียนในปี 2553 เพิ่มเป็น 2 เครือข่าย 19 โรงเรียนในปี 2556 และเพิ่มเป็น 3 เครือข่าย 28 โรงเรียนในปี 2557 และโรงเรียนมีการคิดค้นนวัตกรรมเพื่อส่งเสริมทันตสุขภาพ

เครือข่ายที่ 1

เครือข่ายที่ 2

  1. บ้านแคน

ผงขัดฟันสมุนไพรใบโปร่งฟ้าใบฝรั่งใบข่อย
เพลงประกอบการเรียนรู้ทันตสุขภาพ

สรภัญญะฟันดีมีค่า

1.บ้านคุยค้อ

ผงขัดฟันใบโปร่งฟ้า

  1. เมืองจังหาร

น้ำสมุนไพรใบย่านาง
น้ำยาบ้วนปากจากเปลือกมังคุด
ผงขัดฟันจากเปลือกมังคุด

2.บ้านเลิงคา

1.ผงขัดฟันและน้ำยาบ้วนปากจากมังคุด

2.หมอลำทันตสุขภาพ

  1. บ้านเหล่างิ้ว

ผงขัดฟันจากถ่าน
น้ำยาบ้วนปากจากสะระแหน่

3.แซงแหลมฯ

น้ำมันมะพร้าวเพื่อสุขภาพช่องปาก

  1. 4. วัดบ้านแพง

น้ำดื่มสมุนไพรจากตะไคร้

น้ำยาบ้วนปากจากใบฝรั่ง

4.บ้านปาฝา

น้ำยาบ้วนปากจากใบฝรั่ง

  1. ผักแว่นอนามัย

น้ำยาบ้วนปากจากใบแมงลัก
น้ำดื่มสมุนไพรอ่อนหวานจากมะนาว

หนังสืออ่านเพิ่มเติม ?เรารัก ฟ ฟัน?

5.บ้านเปลือยตาล

น้ำยาบ้วนปากจากใบแมงลัก

  1. ดงเครือวัลย์

การย้อมสีฟันจากมะนาวโห่

น้ำยาบ้วนปากจากใบฝรั่ง

6.บ้านดงสิงห์

น้ำสเปียร์มิ้นจากสะระแหน่

  1. คางฮุงบากไข่นุ่นโนนศึกษา

การย้อมสีฟันจากผักปัง

การย้อมสีฟันจากดอกอัญชัน

7.บ้านป่านหนองอ้อ

น้ำตะไคร้สมุนไพรบ้วนปาก

  1. บ้านม่วงท่าลาด

การย้อมสีฟันจากสีผสมอาหาร
โครงงานน้ำดื่มผลไม้

8.ดินดำบัวรองวิทยา

น้ำดื่มอ่อนหวาน

  1. โนนเชียงบังหาดหนองแค

น้ำย้อมสีฟันจากดอกอัญชัน
น้ำยาบ้วนปากจากตะไคร้

9.บ้านม่วงน้ำ

น้ำสมุนไพรใบย่านาง

10.บ้านแจ้งโคกล่ามแจ้งข่า

ผงขัดฟันจากถ่านไม้ไผ่

น้ำยาบ้วนปากจากมะเฟือง

การย้อมสีฟันด้วยดอกอัญชัน

 

 

 4.นักเรียนประถมศึกษาที่เข้าร่วมเครือข่ายมีฟันถาวรผุลดลงจากเดือนมิถุนายน 2555 และเดือนธันวาคม 2555

เครือข่าย

มิถุนายน 2555

ธันวาคม 2555

ทั้งหมดที่ตรวจ (คน)

ฟันผุ (คน)

ร้อยละ

ทั้งหมดที่ตรวจ

ฟันผุ (คน)

ร้อยละ

1.เครือข่าย 1

692

163

23.55

710

30

4.23

2.เครือข่าย 2

568

85

14.96

576

16

2.78

 

5.นักเรียนประถมศึกษาที่เข้าร่วมเครือข่ายมีเหงือกอักเสบลดลงจากเดือนมิถุนายน 2555 และเดือนธันวาคม 2555

เครือข่าย

มิถุนายน 2555

ธันวาคม 2555

ทั้งหมดที่ตรวจ

(คน)

เหงือกอักเสบ(คน)

ร้อยละ

ทั้งหมดที่ตรวจ

(คน)

เหงือกอักเสบ(คน)

ร้อยละ

1.เครือข่าย 1

692

86

12.43

710

40

5.63

2.เครือข่าย 2

568

63

11.07

576

16

2.78

 

6.นักเรียนนำความรู้ที่ได้ขยายไปสู่ครอบครัว เพื่อให้บุคคลในครอบครัวมีสุขภาพช่องปากที่ดี

ผลงานเด่น

  1. เกิดการแข่งขันทักษะด้านทันตสุขภาพในโรงเรียนเครือข่ายเด็กไทยฟันดี อำเภอจังหาร
  2. เครือข่ายเด็กไทยฟันดีจังหาร 1 ผ่านเกณฑ์การประเมินเครือข่ายโรงเรียนเด็กไทยฟันดีระดับประเทศ ระดับ ?ยอดเยี่ยม?  ประจำปีการศึกษา 2556

แนวทางพัฒนาต่อเนื่อง

  1. พัฒนาศักยภาพของบุคลากรในเครือข่ายฯ และสร้างเครือข่ายฯ ให้เข้มแข็งยิ่งขึ้น
  2. สร้างภาคีเครือข่ายฯ ประกอบด้วย อปท., ชุมชน, สพป., และเครือข่ายอื่นๆ