กระจกขยายร่างกับฟางขัดไข่ PDF Print E-mail
Written by ศุภชัย สีลาดเลา   
Sunday, 22 March 2015 19:40


กระจกขยายร่างกับฟางขัดไข่

ความเป็นมา

ปัญหาเรื่องโรคไข้เลือดออกเป็นปัญหาสาธารณสุขอันดับต้นๆและมีการระบาดของโรคอย่างต่อเนื่องทุกปีซึ่งจากสถิติผู้ป่วยโรคไข้เลือดออกของอำเภอจังหาร ปี 2554  พบ ๒ ราย (อัตราป่วย 138.38  ต่อแสนประชากร พื้นที่ตำบลผักแว่น ปี 2554 พบผู้ป่วย  6 ราย  อัตราป่วย 80.43 ต่อแสนประชากร  และ แนวโน้มการระบาดเพิ่มสูงขึ้นในปี 2555  หากไม่มีการป้องกันและควบคุมโรคที่ดี โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงเดือน พฤษภาคม ? สิงหาคม ของทุกๆ ปี ถือว่ามีการระบาดมากที่สุด  ประกอบกับภาวะภัยแล้งขาดแคลนน้ำ ประชาชนมักกักเก็บน้ำไว้อุปโภคบริโภคเพิ่มมากขึ้น ซึ่งเป็นการเพิ่มแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายมากขึ้นอีกทางหนึ่ง  ประชาชนส่วนใหญ่ยังเข้าใจว่ายุงที่อยู่ตามท่อระบายน้ำ ตามป่า เป็นยุงลาย มักรอให้เจ้าหน้าที่มาพ่นหมอกควันฆ่ายุง ซึ่งเป็นความเข้าใจที่ไม่ถูกต้อง เพราะยุงที่อยู่ตามท่อระบายน้ำ ตามป่า เป็นยุงรำคาญ ไม่ใช่ยุงลายที่เป็นสาเหตุของการเกิดโรคไข้เลือดออก  ยุงลายจะอยู่ในบ้านชอบกัดคนเวลากลางวัน กลางคืนอาจกัดได้หากยังกินเลือดไม่อิ่ม ส่วนการเพาะพันธุ์จะอาศัยน้ำสะอาด ใส ที่ขังตามภาชนะต่าง ๆ ในบริเวณบ้าน อย่างไรก็ตามการสกัดกั้นภัยร้ายจากยุงลายและการระบาดของโรคไข้เลือดออกนั้นต้องมาจากความร่วมมือของคนในชุมชนและภาคีเครือข่ายในชุมชนด้วยการป้องกันปัญหาจากต้นเหตุนั้นก็คือ การลดการเกิดการขยายพันธุ์ของยุงลาย  ด้วยการกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุง ปรับปรุงสิ่งแวดล้อมให้สะอาด

ดังนั้น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภพตำบลบ้านบาก ตำบลผักแว่น อำเภอจังหาร จังหวัดร้อยเอ็ด จึงคิดค้นสิ่งอำนวยความสะดวกในการช่วยกำจัดลูกน้ำ/ไข่ของยุงลาย โดยทางเจ้าหน้าที่ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านบากและคณะอาสาสมัครสาธารณสุขชุมชน (อสม.) ได้หาวิธีในการกำจัดลูกน้ำยุงลาย/ไข่ของยุงลายหลายๆวิธี เช่น การนำปูนแดงใส่ในโอ่ง,การใช้ผิวมะกรูด รวมถึงการใส่ทรายอะเบท แต่วิธีดังกล่าวยังไม่สามารถกำจัดลูกน้ำได้หมด จึงได้มีการปรึกษาหารือเพื่อคิดค้นนวัตกรรมในการตรวจลูกน้ำยุงลายและทำลายไข่ของยุงลายด้วย คือ นวัตกรรมกระจกขยายร่างและฟางขัดไข่  โดยใช้สิ่งของเหลือใช้จากบ้านเรือน คือ แผ่นซีดี และฟางข้าว ที่เหลือจากการทำนา จากผลการทำงานโดยใช้อุปกรณ์ดังกล่าว ทำให้เราสามารถควบคุมลูกน้ำยุงลายได้ และจากการออกสุ่มตรวจของ อสม. ในทุกๆวันศุกร์ พบว่า มีหลังคาเรือนที่พบลูกน้ำน้อยมาก เนื่องจาก เราได้ขยายนวัตกรรมนี้ ให้ประชาชนในชุมชนได้ปฏิบัติร่วมกันด้วย

อุปกรณ์

ฟางขัดไข่

กระจกขยายร่าง

๑. ฟางข้าว

๑.แผ่นซีดีที่ไม่ใช้แล้ว

๒.เชือกฟาง

๒.ไม้ไผ่

๓.ผ้าเหลือใช้

(กระจกขยายร่าง ต้องคู่กับไฟฉาย)

วัตถุประสงค์

๑. เพื่อให้สามารถกำจัดลูกน้ำยุงลายรวมถึงกำจัดไข่ของยุงลายได้ดีขึ้น

๒. เพื่อให้ประชาชนในชุมชนวมีพฤติกรรมในการกำจัดลูกน้ำยุงลาย และทำลายแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายอย่างถูกต้องเหมาะสม

๓. เพื่อให้ประชาชนได้มีส่วนร่วมในการพัฒนาคุณภาพชีวิตให้ดีขึ้น ห่างไกลจากโรคไข้เลือดออก

กลุ่มเป้าหมาย

๑.ประชาชนทุกคนในหมู่บ้าน

๒. อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จำนวน ๗๗ คน

๓. เจ้าหน้าที่สาธารณสุข (ออกสุ่มตรวจทุกๆวันศุกร์ที่ ๑ และ ๓ ของแต่ละเดือน)

กิจกรรมดำเนินการ

  1. ประชุมปรึกษาหารือ ก่อนนำนวัตกรรม กระจกขยายร่างกับฟางขัดไข่ ไปใช้ แก่ อสม. ทุกคน
  2. ทดลองออกสุ่มพื้นที่ๆ อสม.แต่ละคนรับผิดชอบ
  3. นำผลการออกสุ่ม มาช่วยกันแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น รวมถึงการปรับเปลี่ยนเทคนิคต่างๆเพื่อจะทำให้การสุ่มตรวจลูกน้ำมีประสิทธิภาพมากขึ้น
  4. เสนอแนะนวัตกรรมกระจกขยายร่างกับฟางขัดไข่ ให้กับ ประชาชนในชุมชนได้จัดทำอุปกรณ์ขึ้นเอง และรวมถึงการกระตุ้นให้ประชาชนทำความสะอาดพื้นที่บ้านเรือนของตัวเอง
  5. ประชาชน ต้องดำเนินการทำความสะอาดบ้านเรือนตนเองทุกวัน หมั่นตรวจดูลูกน้ำ โดยใช้กระจกขยายร่างและฟางขัดไข่ ที่ตนเองได้ทำขึ้น พร้อมลงลายมือชื่อ
  6. อสม. ทำการตรวจหมู่บ้านที่รับผิดชอบทุกๆ 3 วัน (ตามตารางสุ่มลูกน้ำ) โดยใช้กระจกขยายร่างและฟางขัดไข่ ที่ตนเองได้ทำขึ้น พร้อมลงลายมือชื่อ
  7. เจ้าหน้าที่สาธารณสุข โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านบาก ออกสุ่มตรวจรุ่มกับ อสม. ทุกวันศุกร์ที่ ๑ และ ๓ ของแต่ละเดือน
  8. นำผลการดำเนินงาน มาประชุมแก้ไข รวมถึงสรุปผลการดำเนินงาน ในประชุมประจำเดือน

 การประเมินผล

๑.      ประเมินจากผลการสุ่มตรวจลูกน้ำในแต่ละเดือน (ค่า HI ?๑๐ )

 กิจกรรม

ภาพกิจการออกสุ่มตรวจลูกน้ำยุงลายและไข่ยุงลาย โดยใช้นวัตกรรม กระจกขยายร่างและฟางขัดไข่ ซึ่งออกดำเนินงานในหมู่บ้าน โดยกิจกรรมนี้ ประชาชนในชุมชน อสม. และเจ้าหน้าที่ ได้ร่วมมือกันเป็นอย่างดี เพื่อป้องกันไม่ให้พื้นที่รับผิดชอบในเขตโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านบากเกิดไข้เลือดออก